Spor bilimleri alanında yürütülen psikososyal araştırmalar; sporcuların davranışlarının, duygularının, düşüncelerinin, kişiler arası ilişkilerinin ve sportif yaşantılarının bilimsel yöntemlerle incelenmesine önemli katkılar sağlamaktadır. Motivasyon, öz yeterlik, zihinsel dayanıklılık, spor kaygısı, tükenmişlik, spora bağlılık, antrenör-sporcu ilişkisi, takım bağlılığı ve psikolojik iyi oluş gibi değişkenlerin incelendiği bu araştırmalar, sporcu performansının ve psikolojik sağlığın bütüncül biçimde anlaşılmasına imkân vermektedir. Bununla birlikte, spor bilimleri alanında öğrenim gören lisansüstü öğrenciler ve akademik kariyerinin erken dönemindeki araştırmacılar; araştırma probleminin oluşturulması, kuramsal modelin yapılandırılması, uygun ölçme aracının seçilmesi veya geliştirilmesi, ileri istatistiksel analizlerin uygulanması ve bulguların bilimsel standartlara uygun biçimde raporlanması aşamalarında çeşitli güçlüklerle karşılaşabilmektedir.

Bu çerçevede, spor bilimleri alanında yüksek lisans ve doktora öğrenimine devam eden öğrenciler ile genç araştırmacılara yönelik “Spor Bilimlerinde Psikososyal Araştırma Okulu: Araştırma Tasarımı, Ölçek Geliştirme ve İleri Veri Analizi Uygulamaları” başlıklı bilimsel eğitim etkinliğinin gerçekleştirilmesi amaçlanmaktadır. Etkinlik ile katılımcıların psikososyal araştırmaların planlanması ve yürütülmesi sürecine ilişkin teorik bilgi birikimlerinin artırılması, yöntemsel karar verme becerilerinin geliştirilmesi ve elde ettikleri bilgileri kendi tez, makale ve proje çalışmalarına aktarabilmeleri hedeflenmektedir.

Bilimsel araştırma süreci, yalnızca veri toplanması ve istatistiksel analizlerin gerçekleştirilmesinden oluşmamakta; araştırma probleminin doğru biçimde tanımlanması, ilgili kuramsal çerçevenin oluşturulması, değişkenler arasındaki ilişkilerin bilimsel gerekçelerle açıklanması, uygun araştırma deseninin seçilmesi ve elde edilen bulguların doğru biçimde yorumlanması gibi birbirini tamamlayan aşamaları içermektedir. Bu aşamaların herhangi birinde yapılan yöntemsel hatalar, araştırmanın geçerliğini, güvenirliğini, bilimsel niteliğini ve yayımlanabilirliğini olumsuz etkileyebilmektedir. Özellikle lisansüstü eğitim sürecindeki genç araştırmacıların araştırma yöntemleri ve ileri veri analizlerine ilişkin bilgi ve uygulama eksiklikleri, tez ve yayın süreçlerini zorlaştırabilmekte; araştırmaya yönelik kaygı, erteleme ve yetersizlik algısının ortaya çıkmasına neden olabilmektedir.

Bu etkinlik kapsamında, katılımcılara bilimsel araştırma sürecini bütüncül biçimde değerlendirebilecekleri bir öğrenme ortamı sunulması amaçlanmaktadır. Öncelikle spor bilimlerinde psikososyal bir araştırma probleminin nasıl belirleneceği, literatür taramasından hareketle kuramsal modelin nasıl oluşturulacağı, araştırma soruları ile hipotezlerin nasıl geliştirileceği ve bağımlı, bağımsız, aracı ve düzenleyici değişkenlerin nasıl tanımlanacağı ele alınacaktır. Araştırma deseni, örnekleme yöntemleri, veri toplama süreci, araştırma etiği ve veri yönetimi konularında katılımcıların yöntemsel farkındalıklarının geliştirilmesi hedeflenmektedir.

Etkinliğin önemli bir bölümünü ölçme araçlarının geliştirilmesi, uyarlanması ve psikometrik özelliklerinin incelenmesine ilişkin eğitimler oluşturacaktır. Bu kapsamda madde havuzunun oluşturulması, uzman görüşünün alınması, kapsam geçerliğinin değerlendirilmesi, pilot uygulama, madde analizi, açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi, yakınsak ve ayrışma geçerliği, ölçüt geçerliği ve güvenirlik analizleri uygulamalı olarak ele alınacaktır. Böylece katılımcıların araştırma amaçlarına uygun, geçerli ve güvenilir ölçme araçlarını seçme, değerlendirme ve geliştirme konularında bilimsel yeterlik kazanmaları amaçlanmaktadır.

Program kapsamında ayrıca spor bilimlerinde sıklıkla kullanılan korelasyon ve regresyon analizlerinin yanı sıra aracılık ve düzenleyicilik analizleri ile yapısal eşitlik modeli uygulamalarına yer verilecektir. Katılımcıların analizlerin yalnızca teknik uygulama aşamalarını değil; hangi araştırma sorusunda hangi yöntemin kullanılacağını, analiz öncesi varsayımların nasıl değerlendirileceğini, sonuçların nasıl yorumlanacağını ve bulguların bilimsel metinlerde nasıl raporlanacağını öğrenmeleri hedeflenmektedir. Bu yönüyle etkinlikte istatistiksel işlemlerin mekanik biçimde uygulanmasından çok, yöntem seçiminin bilimsel gerekçelerle açıklanabilmesine ve sonuçların doğru yorumlanmasına önem verilecektir.

Eğitim sürecinde kuramsal anlatımlar, bilgisayar destekli uygulamalar, örnek veri setlerinin analizi, yöntemsel hata incelemeleri, küçük grup çalışmaları ve araştırma modeli geliştirme atölyeleri birlikte kullanılacaktır. Katılımcıların pasif bilgi alıcısı olmaları yerine, kendi araştırma konularından hareketle araştırma problemi, kuramsal model, hipotez seti ve analiz planı geliştirmeleri sağlanacaktır. Eğiticilerin bireysel ve grup temelli geri bildirimleri sayesinde katılımcıların etkinlikte öğrendikleri bilgi ve becerileri kendi akademik çalışmalarına doğrudan aktarmaları amaçlanmaktadır.

Etkinliğin sonunda her katılımcının kendi çalışma alanına ilişkin bilimsel temellere dayalı bir araştırma modeli, araştırma soruları ve hipotezleri, ölçme ve veri toplama planı, uygun analiz yöntemleri ve kısa bilimsel çalışma özeti hazırlaması hedeflenmektedir. Bu çıktıların yüksek lisans veya doktora tezi, bilimsel makale, kongre bildirisi ya da proje önerisine dönüştürülebilecek nitelikte olması beklenmektedir. Böylece etkinliğin yalnızca kısa süreli bir eğitim faaliyeti olarak kalmaması, somut ve sürdürülebilir bilimsel üretime katkı sunması amaçlanmaktadır.

Bununla birlikte, bilimsel raporlama, akademik yazım, araştırma etiği, yayın sürecinde karşılaşılan sorunlar ve üretken yapay zekâ araçlarının sorumlu kullanımı konularında da katılımcıların farkındalıklarının artırılması hedeflenmektedir. Araştırma bulgularının tablo ve şekillerle etkili biçimde sunulması, yöntem ve bulgular bölümlerinin bilimsel standartlara uygun yazılması, tartışma bölümünün kuramsal çerçeve ve güncel literatür doğrultusunda oluşturulması ve hakem değerlendirme süreçlerine uygun yanıt verilmesi konularında katılımcılara yol gösterilecektir.

Sonuç olarak bu etkinlik ile spor bilimleri alanındaki genç araştırmacıların bilimsel araştırmaya ilişkin bilgi, beceri ve özgüvenlerinin geliştirilmesi; psikososyal araştırmalarda yöntemsel niteliğin artırılması; geçerli, güvenilir ve tekrarlanabilir araştırmaların yaygınlaştırılması amaçlanmaktadır. Etkinlik sonucunda kazanılacak araştırma kültürü ve uygulama becerilerinin, katılımcıların bireysel akademik gelişimlerine katkı sağlamasının yanı sıra görev yaptıkları veya öğrenim gördükleri kurumlarda bilimsel üretim kapasitesinin artırılmasına, kurumlar arası iş birliklerinin geliştirilmesine ve spor bilimleri alanında ulusal ve uluslararası nitelikli yayınların çoğalmasına katkı sağlayacağı öngörülmektedir.